Psychische problemen en behandeling

Hoe herken ik een posttraumatische stress-stoornis?

De meeste mensen staan er zelden bij stil dat zij het slachtoffer van een schokkende gebeurtenis kunnen worden. Tijdens een overval, verkrachting of andere ingrijpende gebeurtenis handelen ze dan ook zonder op dat moment iets te voelen of na te denken. Achteraf worden ze overspoeld door ongeloof en verbijstering, ontreddering, verslagenheid en doodsangst. Hun gevoel van veiligheid en controle over het eigen leven is dan in één klap weggevaagd. In de eerste tijd na de gebeurtenis is er weinig over van het vertrouwen waarmee ze daarvoor in het leven stonden. Dat is een normale reactie op een abnormale gebeurtenis.

Mensen hebben een posttraumatische stress-stoornis wanneer de lichamelijke en geestelijke klachten die ze direct na de traumatische ervaring hebben, niet binnen een tot drie maanden verdwijnen. De gebeurtenis heeft een blijvende pijn veroorzaakt en de klachten die het slachtoffer daardoor heeft, beperken hem in zijn dagelijks functioneren. Verder gaat PTSS vaak gepaard met gevoelens van depressie en angst of uit zich in 'onverklaarbare' lichamelijke klachten, zoals diarree of verstopping, en pijn.

De verschijnselen van posttraumatische stress wisselen elkaar af: het ene moment heeft het slachtoffer last van herbelevingen, dan weer overheersen vermijding en gevoelens van emotionele verdoving en gevoelloosheid.

Herbeleving

Bij herbelevingen krijgt het slachtoffer last van:

• het opnieuw beleven van de schokkende gebeurtenis in beeld, geur, geluid, smaak en lichamelijke gevoelens, alsof deze op datzelfde moment plaatsvindt;
• nachtmerries en onrustig slapen;
• terugkerende herinneringen en gedachten aan de gebeurtenis;
• regelmatig terugkerende heftige angstreacties, met hartkloppingen en ademhalingsmoeilijkheden, hevig trillen en zweten, verlamd zijn van schrik of de neiging weg te rennen. Deze reacties treden vooral op in situaties die aan de gebeurtenis herinneren, bijvoorbeeld een brandlucht die herinnert aan een rampzalige brand.

Vermijding

Bij vermijding kenmerkt het gedrag van het slachtoffer zich door:

• het vergeten, verdringen, van de hele gebeurtenis of bepaalde momenten eruit;
• gevoelloosheid en leven op de automatische piloot;
• ontkenning van het gebeurde en ervoor wegvluchten, bijvoorbeeld in keihard werken of overmatig drinken;
• zichzelf afsluiten voor anderen en er niet over willen praten;
• het uit de weg gaan van de plaats van het gebeurde en situaties die eraan herinneren.

Vermijding beschermt tegen de heftige emoties die een traumatische ervaring oproept. Vrijwel ondraaglijke herinneringen dringen slechts stukje bij beetje tot iemand door.

Verschijnselen van spanning en verhoogde waakzaamheid

• Gespannenheid, gejaagdheid, geen rust of geduld hebben en constant alert zijn.
• Schrikachtigheid en overgevoeligheid.
• Prikkelbaarheid, woedeaanvallen en huilbuien.
• Somberheid en gebrek aan plezier en interesse.
• Grote vermoeidheid, maar slecht kunnen in- of doorslapen.
• Concentratieproblemen.

Overige verschijnselen

• Zichzelf verwijten maken en de schuld geven van het gebeurde.
• Minderwaardigheidsgevoelens.

Nieuws